REVIEW SÁCH VUI VỚI VIỆC MÌNH LÀM

Vui với việc mình làm của Ali Abdaal mang đến một góc nhìn mới về năng suất. Thay vì ép bản thân làm việc nhiều hơn, cuốn sách chỉ ra rằng niềm vui và cảm xúc tích cực mới là chìa khóa giúp duy trì hiệu suất bền vững.

Chúng ta thường được dạy rằng muốn thành công phải chăm chỉ hơn, kỷ luật hơn và sẵn sàng đánh đổi thời gian, sức khỏe để đạt mục tiêu. Nhưng liệu đó có thực sự là con đường duy nhất dẫn đến năng suất? Trong Vui với việc mình làm (Feel-Good Productivity), Ali Abdaal đưa ra một luận điểm đầy thuyết phục: năng suất không đến từ sự ép buộc hay kiệt sức, mà bắt nguồn từ niềm vui, sự hứng thú và cảm xúc tích cực trong công việc.

Khi năng suất trở thành gánh nặng

Ali Abdaal từng là một bác sĩ được đào tạo tại Đại học Cambridge. Giống như nhiều người trẻ đầy tham vọng, anh tin rằng thành công là kết quả của sự nỗ lực không ngừng nghỉ. Anh làm việc đến khuya, nghiên cứu hàng trăm tài liệu về năng suất và luôn cố gắng nhiều hơn mỗi ngày.

Thế nhưng, càng lao đầu vào công việc, Ali càng cảm thấy kiệt sức. Một ca trực Giáng sinh cô đơn đã trở thành bước ngoặt khiến anh bắt đầu nghi ngờ những lời khuyên năng suất truyền thống mà mình từng tin tưởng.

Trải nghiệm ấy cũng là câu chuyện quen thuộc của rất nhiều người hiện đại. Chúng ta thường đánh đồng sự bận rộn với hiệu quả, xem việc luôn trong trạng thái quá tải là biểu hiện của thành công. Chính điều này tạo nên khái niệm “năng suất độc hại” (toxic productivity) – trạng thái tâm lý buộc con người phải liên tục làm việc, bất chấp những tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất và tinh thần.

Từ những trải nghiệm cá nhân cùng các nghiên cứu khoa học về tâm lý học tích cực, Ali đi đến một kết luận khác: thay vì ép bản thân làm việc nhiều hơn, chúng ta cần học cách khiến công việc trở nên thú vị hơn.

“Năng suất yêu đời” – triết lý trung tâm của cuốn sách

Điểm hấp dẫn nhất của Vui với việc mình làm nằm ở việc cuốn sách không lặp lại những lời khuyên quen thuộc như “hãy cố gắng hơn nữa” hay “hãy kỷ luật hơn nữa”.

Thay vào đó, Ali giới thiệu khái niệm “Feel-Good Productivity” – tạm dịch là “năng suất yêu đời”. Theo anh, cảm xúc tích cực không phải phần thưởng dành cho những người thành công, mà chính là điều kiện giúp con người đạt được thành công.

Lập luận này được xây dựng dựa trên Thuyết Mở rộng và Xây dựng (Broaden-and-Build Theory) trong tâm lý học. Theo lý thuyết này, khi con người cảm thấy vui vẻ, thoải mái và hứng thú, khả năng nhận thức sẽ được mở rộng. Chúng ta tiếp nhận thông tin tốt hơn, suy nghĩ linh hoạt hơn và sáng tạo hơn trong việc giải quyết vấn đề.

Ngược lại, căng thẳng kéo dài khiến bộ não chuyển sang trạng thái phòng vệ, làm suy giảm khả năng tập trung, tư duy và ra quyết định.

Điều đó lý giải vì sao nhiều người làm việc quần quật nhưng vẫn không đạt hiệu quả như mong muốn.

Những câu chuyện truyền cảm hứng về sức mạnh của niềm vui

Một trong những điểm khiến cuốn sách trở nên cuốn hút là cách Ali lồng ghép các câu chuyện đời thực vào những lập luận khoa học.

Đáng nhớ nhất là câu chuyện của nhà vật lý thiên tài Richard Feynman. Sau những biến cố cá nhân và thời gian dài nghiên cứu căng thẳng, Feynman dần mất đi niềm hứng thú với vật lý. Mọi công trình từng khiến ông say mê bỗng trở nên khô khan và vô nghĩa.

Bước ngoặt xuất hiện khi ông vô tình quan sát một sinh viên ném chiếc đĩa ăn trong căng tin lên không trung. Chỉ vì tò mò và thấy thú vị, Feynman bắt đầu nghiên cứu chuyển động của chiếc đĩa ấy.

Ông không làm điều đó vì danh tiếng hay giải thưởng. Nhưng chính niềm vui khám phá thuần túy ấy đã dẫn ông đến những ý tưởng quan trọng, góp phần tạo nên thành tựu giúp ông giành giải Nobel Vật lý sau này.

Thông qua những câu chuyện như vậy, Ali chứng minh rằng sự tò mò, hứng thú và niềm vui không phải yếu tố phụ trợ, mà là nguồn năng lượng thúc đẩy những thành tựu lớn lao.

Góc nhìn thực tế về sự trì hoãn

Nếu nhiều cuốn sách năng suất xem trì hoãn là biểu hiện của lười biếng, Vui với việc mình làm lại có cách tiếp cận nhân văn và thực tế hơn.

Theo Ali, phần lớn sự trì hoãn xuất phát từ ba nguyên nhân:

• Sự bất định khi bắt đầu một nhiệm vụ.
• Nỗi sợ thất bại hoặc bị đánh giá.
• Sức ì tâm lý khiến chúng ta ngại hành động.

Thay vì sử dụng ý chí để cưỡng ép bản thân, tác giả gợi ý nhiều phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả như chia nhỏ công việc, áp dụng quy tắc 5 phút, thiết kế môi trường làm việc thuận lợi hoặc chỉ bắt đầu bằng những hành động cực kỳ nhỏ như mở tài liệu và viết tiêu đề đầu tiên.

Điểm mạnh của phần này là tính ứng dụng cao. Những lời khuyên không quá lý tưởng hóa mà hoàn toàn có thể áp dụng ngay trong đời sống thường nhật.

Làm thế nào để tránh kiệt sức?

Phần cuối cuốn sách tập trung vào một vấn đề ngày càng phổ biến trong xã hội hiện đại: kiệt sức (burnout).

Ali cho rằng kiệt sức không chỉ xuất hiện khi chúng ta làm việc quá nhiều. Nó còn xảy ra khi con người đánh mất ý nghĩa, niềm vui hoặc cảm giác kiểm soát trong công việc.

Tác giả phân loại ba dạng kiệt sức phổ biến:

• Kiệt sức do gánh vác quá nhiều trách nhiệm.
• Kiệt sức vì cạn kiệt năng lượng.
• Kiệt sức do công việc không còn phù hợp với giá trị cá nhân.

Để khắc phục, Ali đề xuất ba chiến lược quan trọng: bảo tồn năng lượng, chủ động tái tạo năng lượng và điều chỉnh lại cách làm việc. Những hoạt động tưởng chừng đơn giản như đi dạo, vẽ tranh, nghỉ ngơi có chủ đích hoặc dành thời gian “ngồi không” lại được xem là những phương pháp hữu hiệu để phục hồi động lực và sự sáng tạo.

Vui với việc mình làm: Cuốn sách dành cho những ai đang mệt mỏi vì chạy theo năng suất

Vui với việc mình làm không phải là cuốn sách hứa hẹn giúp bạn hoàn thành nhiều việc hơn trong thời gian ngắn hơn. Giá trị lớn nhất của tác phẩm nằm ở việc thay đổi cách chúng ta nhìn nhận năng suất.

Ali Abdaal đưa ra một thông điệp đơn giản nhưng đầy sức nặng: cảm xúc tích cực không phải kết quả của thành công, mà là nền tảng tạo nên thành công bền vững. Khi công việc mang lại niềm vui, chúng ta sẽ có nhiều năng lượng hơn, sáng tạo hơn và duy trì được động lực trong thời gian dài.

Giữa thời đại mà sự bận rộn thường được xem như thước đo giá trị bản thân, Vui với việc mình làm giống như một lời nhắc nhở cần thiết rằng thành công không nhất thiết phải đi kèm với kiệt sức. Bằng cách kết hợp giữa nghiên cứu khoa học, trải nghiệm cá nhân và những câu chuyện truyền cảm hứng, Ali Abdaal đã mang đến một góc nhìn mới mẻ về năng suất: làm việc hiệu quả hơn không phải bằng cách ép mình nhiều hơn, mà bằng cách tìm lại niềm vui trong những điều mình đang làm.

Đây là cuốn sách đáng đọc cho bất kỳ ai đang cảm thấy mệt mỏi trong cuộc đua năng suất và muốn xây dựng một cuộc sống làm việc cân bằng, bền vững hơn.

Nguồn: First News